Linsubaunir til að borga Icesave

Kæru Moggabloggslesendur. Óska ykkur gleðilegs árs og deili með ykkur áramótamáltíðinni héðan frá  Ítalíunni.
Líkt og hjá þorra Ítala var kaloríubomban "cotechino" á mínum áramótamatseðli ásamt fullt fullt (tantisssssisssimi) af linsubaunum DOC frá Castelluccio di Norcia, hinar einu sönnu..... og ég bætti við kartöflumús. Cotechino er fersk kjötpylsa (sem skal sjóða í ca. 1 1/2 tíma, en er einnig seld forsoðin) ættuð frá Modena eins og svo mikið af frábærum kjötuppskriftum og hráefni.... ekkert skrýtið að Pavarotti (sem var frá Modena) skyldi ferðast með heilu töskurnar af Modenamatargóssi þegar hann var á söngferðalögum.

 

Anyway, cotechino er búin til víðar en í Modena, og fæst í stórmörkuðum, en "the real thing" er semsagt frá Modena, síðan er næst best að kaupa þær hjá kjötkaupmanninum á horninu "macellaio di fiducia". Ég keypti mína einmitt þar og var hún að vanda hin ljúffengasta. Þetta var matseðillinn, en hér í landi borða margir þennan þungmelta rétt á miðnætti eftir að hafa lokið við nokkurra rétta máltíð. Ástæðan fyrir þessu er sú að það er talið boða gæfu og bættan fjárhag að innbyrða vænan skammt af cotechino og linsubaunum á miðnætti (kannski væri ráð að taka bara upp linsubaunir sem gjaldmiðil og borga með þeim allar vorar skuldir?!)  Til að fara milliveginn, borðuðum við kl. 22.30 , en gat ómögulega drukkið þurrt freyðivín með herlegheitunum (eins og gjarnan er gert), heldur opnaði flösku af
Valcalepio víni frá La Rocchetta sem var ein af jólagjöfunum í ár. Valcalepio er þrúga sem er ræktuð á mjög takmörkuðu svæði nálægt Bergamo. Ég á ekki orð til að lýsa því hve gott það er, þannig að reyni það ekki og sama á við um Prosecco extra dry freyðivínið Prà dell´Ort, sem rann ljúflega niður með sneið af panettone með súkkulaði og perum sem er besta útfærsla á þessari ítölsku jólaköku sem ég hef smakkað og er frá kökugerðarmeisturum  Citterio í bænum mínum, Canzo.
Til þess að melta cotechino pylsuna, sjá betur flugeldana og skála með vinum var haldið upp í fjall fyrir ofan bæinn rétt fyrir miðnætti með freyðivínið, kristalsglös og panettone í bakpokanum og skálað þar. Flugeldasýningin var náttúrlega ekkert miðað við Reykjavíkur "showið", en það var ógleymanlegt að standa inni í ævafornum furulundi og horfa á flugelda skjótast á loft frá hinum og þessum fjallaskálum í kring upp í heiðan Alpahimininn og hlusta í bakgrunni á glaða Ítali kyrjandi alpasöngva á mállýsku.

 

 

Svona til að trappa sig niður í dag bakaði ég skinkuhorn og smurði á deigið einni jólagjöfinni, lavanderhunangssinnepi frá Evencio Vazquez.

Verð að játa að nennti ekki að búa sjálf til deigið, heldur notaði tilbúið þunnt smjördeig, útflatt í rúllu, skar það í þríhyrninga og smellti á skinku, osti og umræddu eðalsinnepi.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 ..... og nú ætla ég að hreiðra um mig upp í sófa og hlusta á upptöku á Rigolettó úr íslensku óperunni á RÚV og svo Skaupið (frétti að það hefði verið nokkuð gott) og klára aðra matarjólagjöf sem er mér afar kær, en það eru hægbökuðu Border súkkulaðibitakökuhringirnir frá Skotlandi (ekki spyrja mig hvar vinkonur grafa upp þetta góss til að gefa sælkeravinkonunni), en svo sannarlega gefið af mikilli matarást. Eitt besta komment sem ég hef séð á matarpakka er prentað aftan á kökukassann en þar stendur: "Geymið á köldum og dimmum stað. Eftir að kassi hefur verið opnaður, geymdu hann þá á stað sem einungis þú veist um". Ég gerði það, því sumu er einfaldlega ekki hægt að deila með öðrum! Buon anno!

 

Hátíðarmaturinn minn

Ítalía er góssenland eðal matar og það er Ísland líka. Á Ítalíu sakna ég ýmiss íslensks hráefnis, s.s. eins og skyrs, fisksins góða, rúgbrauðs, LAMBAKJÖTSINS ofl. og einnig ýmislegs smálegs sem Ítalir nota lítið í matseldina hjá sér, s.s. eins og Lion´s síróp, pakkasósur sem getur verið þægilegt að grípa til endrum og eins, púðursykur ofl. Í haust þegar ég kom út aftur eftir sumardvöl á ástkæra ylhýra, var ég með nánast fulla ferðatösku af íslensku góssi, sem mér finnst gott að vita af í frystinum og skápum í bland við þær ítölsku. Þar á meðal var poki af fiskibollum frá Tungusilungi, sem eru hér á borðum einu sinni í viku, álíka poki af andarbringum frá Hlíðarbergi, bæði reyktum og ferskum og andarfitu, söl, fjallagrös, rabarbarasulta, kassi af humar og tonn af lýsisperlum.....
Að sama skapi byrgi ég mig upp af hinu og þessu ítölsku góssi þegar kem til Íslands, en á landinu fást þó orðið svo mikið af ítölskum gæðamatvörum að það er ekki eins aðkallandi.
Fiskibollurnar eru því miður búnar, en nú bíða andarbringurnar og humarinn úr Ríki Vatnajökuls inni í jökulkuldanum í frystikistunni eftir því að vera kölluð inn á svið í aðalhlutverkum í jólamatseðlinum.

Í forrétt verða:

          Humarspjót með hráskinku og basillaufum



10 stk vænir humarhalar
5 sneiðar Fiorucci hráskinka
dreitill af jómfrúrólífuolíu
nokkur fersk basillauf
salt & pipar

Takið humar úr skel og þrífið, saltið örlítið og piprið. Vefjið hvern humarhala með 1/2 hráskinkusneið og steikið í örfáar mínútur og snúið við og steikið í 1-2 mín. á hinni hliðinni. Þrærið upp á grillspjót ásamt ferskum basillaufum í bland.

      Í aðalrétt verða hinar ljúfu
       Hlíðarbergsandarbringur með frískandi mangó- appelsínusósu


fyrir 4-6

4 andarbringur (Hlíðarbergsönd er frábært íslenskt hráefni)
Maldon salt & hvítur pipar
2 bollar andar- eða kjúklingakraftur
4 msk smjör
4 msk Rajah mangóchutney (mangóbitar saxaðir fínt)
2 mangóávextir
safi úr 1 appelsínu
3 msk brandí
1-2 tsk maizena- eða kartöflumjöl

Hitið ofn í 200°. Afþýðið andarbringur í ísskáp yfir nótt (andarbringur eru yfirleitt seldar frosnar hvort sem þær eru íslenskar eða franskar). Skerið rákir í skinnhlutann á bringum bæði langsum og þversum, alveg niður að vöðvanum. Nuddið salti og dálitlum pipar á skinnhlutann og ofan í raufarnar. Hitið stóra pönnu án fitu og steikið með skinnhliðina niður í nokkrar mínútur, eða þar til stökkar og fallegar á lit. Snúið þá við og steikið í 2-3 mínútur á hinni hliðinni. Setjið bringur í ofnfast mót og steikið í ofni í 8-10 mínútur eða eftir smekk (fer eftir þykkleika bringanna og smekk). Útbúið mangósósuna á meðan:
Veiðið mestu fituna ofan af safanum í pönnu, bæti soði saman við og hrærið vel saman. Bætið þar næst smjöri, mangóchutney, brandí, appelsínusafa út á pönnu. Hrærið vel saman og þykkið lítið eitt með maizenamjöli.Skerið andarbringu niður í ca. 1 cm. þykkar sneiðar (best er að bringurnar séu örlítið rauðar í miðjunni). Raðið á diska og hellið sósu yfir. Skreytið með ferskum mangósneiðum.

Berið fram t.d. með basmatihrísgrjónum sem ferskum kóríander hefur verið blandað saman við eða forsoðnum kartöflubitum steiktum upp úr andarfitu.


Eftirrétturinn er ítalskur að uppruna og er hin yndisljúfa panna cotta eða soðinn rjómi, sem er með einfaldari eftirréttum að búa til, en þeim mun bragðljúfari. Íslenski rjóminn gerir sig náttúrlega frábærlega í aðalhlutverki þessa mjúka og fallega rjómabúðings ásamt rjómalíkjörsósu. Upplagt er að þrýsta möndlu inn í einn búðinginn áður en borinn er fram og búa þannig til jólaleik í eftirréttinum. Þannig vefst norræn hefð inn í ítalska eldamennsku. Sá sem fær möndluna fær náttúrlega litla möndlugjöf. Það er upplagt að hafa á borðinu auk rjómalíkjörsins, súkkulaðisósu, karamellusósu og ferska ávaxtasósu sem hægt er að velja úr til að hella utan um búðinginn.



handa sex
1/2 l rjómi
100 g sykur
1 dl nýmjólk
3 matarlímsblöð
1-2 dl Carolans rjómalíkjör eða annar rjómalíkjör

Leggið matarlímsblöðin í bleyti í kalt vatn. Hitið mjólkina í potti við mjög vægan hita og gætið vel að hún sjóði ekki. Takið mjólk af hita og bætið mýktum matarlímsblöðunum saman við og leysið upp í mjólkinni. Hellið rjóma í annan lítinn pott og bætið sykri saman við og látið suðu koma upp við vægan hita. Hrærið stöðugt í á meðan. Takið strax af hellu þegar suða kemur upp og bætið mjólkurblöndunni saman við. Hrærið öllu vel saman. Bleytið lítil álform að innan með ísvatni og látið drjúpa vel innan úr þeim. Hellið síðan rjómablöndu í formin og setjið í kæli í a.m.k. 8 klst. til að rjómabúðingurinn nái að stinnast vel. Rétt áður en búðingurinn er borinn fram skal hvolft úr formum á eftirréttadiska og búðingadúllurnar fjarlægðar úr formum. Sé erfitt að ná búðing úr formum, má láta heitt vatn buna örskamma stund á botn mótanna og þrýsta svo varlega með fingurunum á botn búðings og mjaka honum varleg til í forminu. Þannig mun hann losna vel og auðvledlega úr mótunum og lenda stinnur og mjúkur á disknum. Hellið Carolans rjómalíkjör í kringum hvern búðing á disk og berið fram.
Einnig er hægt að bera búðinginn fram með súkkulaði- eða karamellusósu og eins ferskum ávaxtasósum að vild.
*Tilvalið er að nota rjómabúðinginn sem möndlubúðing á jólum. Þá skal möndlu þrýst inn í einn búðinginn áur en teknir eru úr formum.

 

 

 

Viljum við fara að dæmi Kaliforníu?

Óhóflegar atkvæðagreiðslur "state referendum" eru taldar ein aðalástæðan fyrir því að Kalifornía er á barmi gjaldþrots. Ætlum við að feta í þessi fótspor? Greinargerð um málið:


http://www.democraticunderground.com/discuss/duboard.php?az=view_all&address=141x32782

Lokaorðið hjá kjósendum segir forseti Íslands

Uppáhalds eggjakakan mín & mömmu

Þegar hausta fer, dett ég oft í eggjakökugerð. Milt bragð eggjanna og hin mjúklega áferð omelettunnar rímar svo vel við margt í uppskeru haustsins, s.s. eins og sveppi, blöð af hinu ýmsa rótargrænmeti og epli.
Uppáhalds eggjakakan mín er úr fyrri matreiðslubók bók móður minnar heitinnar, Jóhönnu Sveinsdóttur, "Matur er mannsins megin" (1982), sem löngu er orðin ófáanleg. Mig langar að deila með ykkur uppskriftinni að þessari dásamlegu eggjaköku eins og hún kemur fyrir í bókinni og eins og sést var eggjakakan líka uppáhalds hjá höfundi. Eggjakakan atarna og eplakökur af ýmsu tagi eru í algleymingi þessa dagana hér við alparætur, en nú streyma eplin frá Valtellina-héraði sem aldrei fyrr á markaði og í búðir.


Þegar ekið er um Valtellina, blasir sjón sem þessi við ökumönnum með reglulegu millibili: Bændur stilla bústnum eplum sínum til sölu fyrir neðan bæina og skjótast svo niður eftir til afgreiðslu er þeir sjá bíl stoppa við eplapokana. Þeir bjóða gjarnan líka eplasafa til sölu.

Bragði eplanna frá þessu fagra héraði er ekki hægt að lýsa með orðum. Læt hér fylgja með fróðleiksmola á ensku um hin eðlu epli á opinberri heimasíðu héraðsins: LESIÐ HÉR NÁNAR UM EPLIN FÖGRU OG GÓÐU
Þess má geta til fróðleika að Valtellina-eplin hlutu IGP-vottun Evrópusambandsins 1. mars s.l. en það merkir Indicazione geografica protetta, eða Upprunaverndað hráefni.

Buona domenica a tutti! (Eigið góðan sunnudag!)

          Eggjakaka með gráðosti & eplum

Undirbúningstími 5 mín. - Steikingartími 3 mín.

 

Þetta er uppáhaldseggjakakan mín. Hún er einföld, fljótleg, ódýr en umfram allt bragðlaukunum sannkölluð freisting. Uppskriftin nægir fyrir tvo í aðalrétt, en þrjá til fjóra í forrétt.

5 egg / 2-3 msk rifinn ostur, t.d. Óðals eða Gouda /
1-1 1/2 epli (helst græn) / 2 msk smjör /  4-5 msk rifinn
gráðostur / nýmalaður pipar

1.  Þeytið eggin með gaffli, bætið rifnum ostinum út í og malið pipar yfir.
2.  Skerið eplin í fjórðuparta, afhýðið þau, fjarlægið kjarnana og skerið þau í þunna báta. Bræðið eina matskeið af smjöri á pönnu og veltið eplabátunum uppúr því í u.þ.b. mínútu, rétt til að hita þá í gegn. Látið bátana í skál og setjið aðra matskeið af smjöri á pönnuna - gætið þess að hafa aðeins miðlungshita á hellunni. Þegar smjörið er farið að krauma, hellið þið eggjahrærunni á pönnuna.
3.  Þegar botn eggjakökunnar er orðinn gulbrúnn og áður en yfirborð hennar er fyllilega þornað, raðið þið eplabátunum á annan helming hennar, setjið rifinn gráðostinn yfir þá, brjótið kökuna saman, skellið pönnunni á borðið og leyfið kökunni að bráðna samstundis á tungunni.

Muffins með nýtíndum bláberjum og súkkulaði

Litlu börnin leika sér, liggja mónum í,
þau liggja þar í skorningum og hlægja hí, hí, hí,
þau úða berjum upp í sig og alltaf tína meir,
þau elska berin bláu og brauðið með.
Í berjamó er gaman, börnin leika saman,
börnin tína í bolla og brosa við,
sólin litar hólinn, heiðbláan kjólinn,
um jörðu hrærast því ljúft er geð.


Þessi þjóðvísa er vel við hæfi þessa dagana, því nú er einmitt tíminn til að skella sér í berjamó og birgja sig upp af berjum fyrir veturinn og hver fer að verða síðastur til að nýta þessar dásamlegu gjafir jarðar sem bjóðast einungis á þessum árstíma. Fyrir utan hvað það er heilsusamlegt og skemmtilegt að tína bláber, eru þau svo meinholl og stútfull af andoxunarefnum sem vinna á móti hrörnun líkamans. Í kakó líkt og í bláberjum, er að finna polyfenola, sem er mikilvægasta efnið fyrir æðarnar í andoxunarefnum. Það segir sig sjálft að það er því hollara að fá sér bita af dökku súkkulaði en ljósu.

Þessi uppskrift sameinar þessi tvö hráefni í muffinskökum sem tilvalið er að kippa með sér sem nesti og gæða sér á í kaffitímanum með bolla af góðu kaffi eða te. Hér tengjast saman tvær árstíðir: sumarleg og sólrík bláberin og súkkulaðið sem gjarnan er flokkað með með mat sem einu orði er kallaður "comfort food" eða huggunarmatur, sem líkaminn fer að kalla meira á þegar kólna tekur í veðri.

                   
                    Muffins með bláberjum og súkkulaði

 


120 g smjör
80 g dökkt Lindt súkkulaði eða annað eðal súkkulaði
200 g sykur
250 ml léttmjólk
2 tsk vanilludropar
230 g hveiti
1 tsk lyftiduft
200 g bláber
30 g mjólkursúkkulaði

Brjótið dökka súkkulaðið í bita og bræðið yfir vatnsbaði ásamt smjöri. Hrærið í á meðan og blandið saman í mjúkt krem. Takið skál upp úr potti með vatni, kælið súkkulaðiblönduna þar til er volg og blandið sykri, léttþeyttu egginu, mjólk og vanilludropum saman við. Sigtið hveitið í smáskömmtum saman við ásamt lyftiduftinu og hrærið blöndunni varfærnislega saman. Skolið berin og þerrið og blandið þeim varlega saman við muffinsdeigið ásamt gróft skornu ljósu súkkulaðinu. Deilið deiginu jafnt í 12-14 muffinsbréfform og setjið formin svo í múffubakka (muffinsplötumót). Sílíkonmuffinsform eru mjög handhæg og þarf bara að smyrja í fyrsta skipti þegar þau eru notuð. Muffinsform úr keramik og áli eru líka vitaskuld inni í myndinni. Þau þarf annaðhvort að smyrja eða setja smjörpappírshring innan í þau. Sama gildir ef muffinsplötuform er notað eitt og sér.
Bakið við 190°C í 25-30 mín. Stingið prjóni í miðju eins muffins við lok bökunartímans og ef hann kemur þurr út er muffinsið tilbúið. Takið muffinsið strax upp úr múffubakkanum og látið þau kólna í bréfformunum á kökugrind. *Þegar muffinsdúllurnar hafa kólnað má vel hugsa sér að skreyta þær með því að sáldra flórsykri yfir þær eða sprauta mjóum taum af súkkulaði yfir kökurnar.
*Ath. Ef muffins er bakað í sílíkonformum þarf það yfirleitt aðeins styttri bökunartíma.

Ítalsk-íslensk matargerðarævintýri

Ítalsk-íslenskur samruni: rautt pestó og rjómaostur (þessi mýkri í
litlu öskjunum). Frábært t.d. sem viðbit út á brauð

Ég er ekki mikið fyrir það að þíða rétti, þ.e.a.s. mér er frekar í nöp við frystan mat sem þarf að þíða og ég reyni eins og kostur er að nota ferskt hráefni. Ég stend mig hins vegar iðulega að því að "þýða" hina ýmsu rétti, eða "túlka" er e.t.v. betra orð yfir matreiðsluna. Þar sem ég er búsett á Ítalíu, er maður óneitanlega litaður af hinum fjölbreyttu matarhefðum þar í landi og ekki vantar hráefnið, en eins og allir vita er Ítalía sannkölluð matarkista. Það er Ísland líka, en það sem er ólíkt með löndunum í þessu sambandi er að á Ítalíu hefur matarmenning þróast á mun lengri tíma en á Íslandi og Ítalir eru að mínu mati mun tengdari sínu hráefni og matarmenningu en Íslendingar oft á tíðum og þekkja notkunarmöguleika hráefnisins út í ystu æsar. Þetta hefur þó breyst mikið á undanförnum árum og Íslendingar orðnir almennt mun fróðari og forvitnari um notkunarmöguleika eigin hráefnis og þá náttúrlega einnig í samblandi við matarmenningu annarra landa. Búandi erlendis sér maður matarhefðir og hráefni föðurlandsins gjarnan í nýju ljósi og uppgötvar nýjar hliðar. Mér finnst ég oft vera að "þýða" íslenska rétti yfir á ítölsku eða öfugt nú eða túlka einhverja heimsklassík, líkt og hamborgara (sem er góður og gildur réttur ef gott hráefni er notað) með ítalsk-íslenskum straumum. Ítalskt og íslenskt hráefni og matarhefðir vinna mjög vel saman og það er mjög nærandi verkefni að hugsa eldamennskuna sem misstór og merkileg matarævintýri og tengja hinar heittelskuðu íslensku matarhefðir við þær ítölsku (sem og annarra landa) og sameina þannig í leiðinni ólíka menningarheima í gegnum matargerð án þess að missa sjónar á upprunanum.
Kíkið á uppskriftabækling sem ég hef sett saman HÉR þar sem ítalsk-íslenskt þema er útgangspunkturinn (bækling dreift í verslunum fljótlega). Deili svo með ykkur reglulega ítalsk-íslenskum eða íslensk-ítölskum uppskriftum. Hver er munurinn? Sé þetta fyrir mér dálítið eins og orðabók. Maður tekur ítalskan rétt eins og pizzu og túlkar hann á íslenskan hátt, t.d. með því að setja þunnt sneiddar nýjar íslenskar kartöflur ofan á hana. Dæmi um íslenskan rétt sem fer í ítalskan búning væri t.d. ábrystir soðinn í vantsbaði í kringlóttum álformum, borinn fram með þunnri bláberjasósu (sbr. hinn ítalski soðrjómi "panna cotta" sem gjarnan er borinn fram með þunnri berjasósu.

Pizza með kartöfluskífum og ofnbökuðum ítölskum tómötum



1 tilbúið pizzadeig (upprúllað á smjörpappír), deigkúla úr bakaríi eða heimatilbúið deig
2-3 kartöflur (gullauga) eða nóg til að þekja með pizzabotninn
3-4 msk (eða e. smekk) Saclà basil pestó eða heimagert pestó
1 krús Saclà Oven roasted bakaðir tómatar
jómfrúrólífuolía
salt
nokkur fersk basilíkulauf

Rúllið tilbúnu pizzadeiginu út á bökunarplötu og notið smjörpappírinn sem undirlag. Gatið deig á nokkrum stöðum og smyrjið pestósósunni jafnt yfir. Afhýðið kartöflur og skerið niður með mandólíni í eins þunnar snieðar og hægt er (flögur nánast) og raðið yfir botninn í hring og byrjið við kanta. Leggið hverja sneið nokkra millimetra yfir þá fyrri í fallegt mynstur. Penslið yfir kartöflur með smá jómfrúrólífuolíu til að varna því að þær þorni við bökun. Sigtið olíu frá tómötum (upplagt að nota olíuna svo t.d. í brauðbakstur), skerið í tvennt eða fernt og raðið yfir pizzu. Saltið. Bakið samkvæmt leiðbeiningum á pakka. Ef deigkúla er notuð, fletjið hana þá út í mátulega þunnt deig á létt hveitibornu borði, leggið á "non-stick" bökunarplötu og bakið í miðjum ofni við 220° í 10-15 mín. Fylgist vel með pizzunni síðustu mínútur bökunartímans. Skreytið pizzuna með nokkrum ferskum basilíkulaufum. 

Bragðbættur espresso

Caffè corretto eða "betrumbættur kaffibolli" er einn af hinum ótal kaffidrykkjum ítölskum. Caffè corretto er búið til með því að bæta út í bolla af espressokaffi smá dreitil af grappa, brandí, líkjör (t.d. rjómalíkjör) eða öðru sterku áfengi e. smekk. Hve dreitillinn er smár fer eftir smekk, en hér er ætlunin að bragðbæta kaffið með ögn af áfengi, en ekki öfugt. Ítalir bragðbæta kaffið líka gjarnan með hinum stemmandi jurtasnöfsum "amari", s.s. eins og Averna eða Fernet Branca.

Bragðbæti maður kaffið með grappa, er betra að nota grappa úr blönduðum vínvið (semsagt ekki grappa sem kemur úr einni tegund af berjum, s.s. eins og pinot, chardonnay, refosco eða sauvignon). Bragð og ilmur grappa úr einni vínberjategund "monovitigno" er líklegri til að stela ilminum frá kaffinu og samruninn verður ekki eins ljúfur og ella.

Á svæðum þar sem einungis slíkt grappa er á boðstólum, er því gjarnan hellt í bollann um leið og kaffinu hefur verið skolað niður. Þetta tilbrigði við drykkinn (það að skola bollann með grappa) nefnist "resentin".

Sé maður á bar á Ítalíu og pantar caffè corretto er kaffið iðulega bragðbætt með grappa. Kjósi maður hins vegar að kaffið sé bragðbætt með öðrum sterkum drykk eða líkjör þarf að taka þarð fram og biðja t.d. um: "Un caffè corretto al brandy" (kaffi bragðbætt með brandí osfrv.)

Og... meiri blóm í matinn... nú fíflar

Fíflablöð (taraxacum officinale) er líklega útbreiddasta og mest tínda villijurtin. Hana er að finna bókstaflega út um allt. Á Ítalíu eru fíflablöð notuð mikið í matargerð og eins eru unnin úr þeim bætiefni og menn taka kúra sérstaklega á vorin (til að hreinsa líkamann) með fíflaseyði, hylkjum ofl. Nóg er af fíflunum á Íslandi, en notkun þeirra ekki eins almenn og gengur og gerist í Evrópu, en það er þó að breytast.  Best er að tína fíflablöð rétt fyrir blómgun (þ.e. í júní), því þá er mestur kraftur í blöðunum og gæta verður sérstaklega að því að tína þau á mengunarlausum svæðum, uppi í sveit en ekki inni í borg, því annars er hætt við því að hinir góðu og heilnæmu eiginleikar fíflanna víki fyrir nánast eitruðum blöðum.



Fíflablöð hafa í aldanna rás verið notuð sem lækningajurt og plantan er hátt skrifuð vegna hreinsandi eiginleika sinna. Fíflablöð henta ýmist soðin (líkt og um spínat væri að ræða, þá er notað lítið vatn og síðan hægt að bragbæta maukuð blöðin t.d. með smjöri og salti og e.t.v. eggi), í salöt, í seyði ofl. Ræturnar eru tíndar frá vori fram á haust og hægt er að þurrka þær og nota einnig yfir vetrartímann. Þær innihalda tarrasisína, tarrasína og tarrasseroló (sem hafa hreinsandi áhrif á lifrina) og ýmsar sýrur, þ.á.m. línólsýru og A, B, C og D-vítamín. Blöðin (fersk eða þurrkuð), innihalda fítósteról, tarrasín, kólín, C-vítamín og dálítið af tanníni.
Blöðin er sem fyrr sagði frábær í salöt af ýmsu tagi og soðin eins og spínat. Mjög gott er að borða blöðin soðin volg með dreitil af jómfrúrólífuolíu, sítrónu og salti. Soðin fíflablöð sem hafa verið krydduð (conditi á ítölsku) annað hvort með olíu, sítrónu og salti eða smjöri og salti eru frábært meðlæti t.d. með rauðu grilluðu kjöti eða soðnum kjúklingi. Fíflablöð er hægt að nota í ýmsa rétti. T.d. þennan hrísgrjónarétt:

Sjóðið fíflablöðin í litlu vatnið og sigtið. Yljið grjón í smjöri og ólífuolíu ásamt dálitlu af steiktum vorlauk, bleytið upp í með soði, 1-2 ausur í einu og þegar grjónin eru hálfsoðin, bætið þá fíflablöðum saman við. Skvettið smá hvítvíni saman við, saltið og piprið. Bætið smá skevttu af rjóma saman við áður en rétturinn er tekinn af pönnu og borinn fram.

Ég elska svo þessar krúttlegu "frittellur" eða soðkökur þar sem blómin eru hins vegar notuð:

4 bollar fíflablóm, skoluð og þerruð
150 g hveiti
1 glas þurrt hvítvín
1 eggjarauða og 2 hvítur
smá skvetta af brandí
smá sykur og olía til að steikja uppúr (ég nota jarðhnetuolíu)

Búið til deig með því að blanda öllu saman (stífþeyttum eggjahvítunum í lokin). Veltið blómunum upp úr deiginu og djúpsteikið þar til léttgyllt og stökk. Leggið á eldhúspappír og látið mestu olíu leka af.

Vinsæll ítalskur kjötréttur, þar sem meðlætið er hluti af réttinum má segja (piatto unico) er "Tagliata alla rucola e grana", eða þunnt sneitt þurrsteikkt nautafillet með rúkola og granaosti. Hér er tilbrigði við þann rétt þar sem fíflablöð eru notuð í stað rúkola. Tilvalið á sumrin, þar sem rúkola fæst allt árið um kring, en fíflablaðanna nýtur aðeins við á sumrin.


Vænn 3cm þykkur fillet biti sem barinn hefur verið aðeins til og mýktur er steiktur í nokkrar
mínútur á hverri hlið. Upplagt að grilla líka. Síðan, skorinn skáhallt í þunnar sneiðar

Talandi um neyslu Ítala á fíflablöðum, þá fást þau meira að segja í stórmörkuðum innpökkuð eins og hvert annað grænmeti á þessum árstíma. Keypti pakka um daginn á 1 og hálfa evru. Það þætti mönnum nú e.t.v. skrýtið á Íslandi að kaupa fíflablöð útúr búð! Svona er þetta grænmeti mikils metið, enda ekki að furða svo gott og hollt sem það er.

Nauta tagliata með fíflablöðum, granaostflögum og sólþurrkuðum tómötum

Meira af sykruðum rósum

Rósatímabilið að fjara út á Ítalíu, en að hefjast á Íslandi. Búin að draga að mér dásamlegan ilminn í görðum nágranna í hinni fögru Canzo og nágrenni og læða mér í einn og einn girnilegan útsprunginn knúbb í matargerðina. N.B. Rósavodkað sló algerlega í gegn. Lét sykurmörð rósablöðin liggja í bleyti í vodkanu í 2 daga, sigtaði og hellti á flöskur. Kokteill mánaðarins: Vodka/martini með frosnu kirsuberi. Algerlega málið!
Síðan rósasultan á morgnana ómissandi. Sykurkristölluð rósablöð dásamlega falleg og gómsæt skreyting á kökur og eftirrétti sumarsins. Búin að prófa nokkrar rósategundir. Held mest upp á þessar bleiku ilmmiklu damask. GÆTIÐ þess vel og vandlega ef þið notið rósir í matargerð að þær séu algerlega náttúrulegar og hafi ekki verið meðhöndlaðar með neinum efnum.

Rósafjölskyldan - what a family!

Þá er hér smá lofsöngur til minna uppáhalds ávaxta sem einungis fást um vor og í sumarbyrjun hér á Ítalíunni og þá er sko tekið á því. Við erum að tala um hin yndislegu kirsuber, sem eru af hinni eðlu ætt, "rosacea", hinni sömu og hinar dásamlegu rósir. Það eru til tvær tegundir af kirsuberjatrjám, "prunus avium" sem framleiðir sætari berin og "prunus cerasus", sem framleiðir súrari tegund. Það fyrirfinnast ótal kirsuberjategundir, en þær algengustu á Ítalíu eru: Bigarreau (sem eru fyrstu berin á vorin), nero (eða duroni, sem hægt er að fá ut allan júní og eru þau eftirsóknarverðustu, stærstu og sætustu. þekktust Vignola), anella, ferrovia og marca.



Kirsuber innihalda mikið af C-vítamíni og ekki þarf að borða nema háflt kíló af þeim til að fullnægja dagsþörfini af C-vítamíni. Þau innihalda líka talsvert af potassíum, sem manni veitir ekki af þegar hitna fer í veðri og söltin tapast frekar úr líkamanum. Kirsuber svala einstaklega vel þorsta líkt og melónur sem eru að tínast í ríkari mæli inn á markaðsborðin þessa dagana. Það er líka eitthvað svo elegant og skemmtilegt að borða kirsuber, því þau er ekki beint hægt að úða í sig græðgislega og hugsunarlaust, því alltaf þarf að vara sig á því að bíta ekki í frekar stóran steininn í miðju berjanna. Svo huggulegt að taka í stönglana á þessum djúpfagurrauðu elskum og narta í á milli mála og eftir mat. Talandi um að kirsuber séu einstaklega svalandi að þá er einn af mínum uppáhaldsréttum "fryst kirsuber". Sökum þéttleika síns (ólíkt jarðarberjum sem þola engan vegin frystingu), þola kirsuber frystingu mjög vel. Ég frysti þessi stærstu og sætustu í kílóavís og er svo að gæða mér á þessum "mini" ávaxtafrostpinnum fram á haust. Sniðugt líka að nota berin sem "klaka" í drykki. Frosið kirsuber í dry martini kokteil t.d., út í límonaðið, íste ofl.


Spariútgáfan af þessum "sorbet" er súkkulaðiðhúðuð. Þá er brætt dökkt súkkulaði yfir vatnsbaði og frosnum berjunum dýft upp úr því og súkkulaðið harðnar náttúrlega um leið og þegar maður svo bítur í herlegheitin hefur berið þiðnað rétt mátulega yst, en er samt mátulega frosið og svalandi engu að síður. Fínlegur og dásamlega ljúffengur og svalandi eftirréttur í sumarveisluna eða óvenjulegur konfektmoli með kaffinu eða með freyðivínsglasi, mæli með Bava Malvasia, hinu rómantíska ljósrauða, léttáfenga freyðivíni, sem einmitt ilmar af rósum og kirsuberjum.

Síðan eru það pönnukökurúllurnar mínar sem eru ómissandi í júní og ítalskir vinir bíða eftir þegar kirsubejatíminn hefst. Á Ítalíu er rabarbarsulta illfáanleg, þó hægt sé að kaupa rándýran rabarbara frá Trentino og Alto Adige (við Íslendingar skyldum aldeilis meta þennan fjársjóð sem við eigum í rabarbaranum). Ég nota íslenska rabarbarasultu til að smyrja pönnukökurnar - sem náttúrlega eru eftir alíslenskri uppskrift, rúlla þeim upp, sker í munnbita og sting tannstöngli í gegnum kirsuber og niður í hverja rúllu. Bellissimo e buonissimo! t.d. með umræddu Malvasia eða freyðivíni öðru, líka þurru.





Ferskt "ófryst" kirsuber sómir sér vel á kafi í ljósrauðu freyðandi Malvasia*


*Sniðugt að frysta kirsuber líkt og rabarbara og bláber til að "lengja" árstíð þessa dásamlega ávaxtar og nota t.d. út í drykki og súkkulaðihúða eftir hendinni.

Kirsuberja clafoutis er eftirréttur sem ég held mikið uppá, einföld og sniðug kaka sem millimálasnakk eða eftirréttur. Clafoutis er samheiti yfir köku, þar sem notaðir eru ásamt deiginu (sem ætíð það sama) deigið ávextir "in season" eða ávextir árstíðarinnar hverju sinni. Clafoutis-þemað má líka nota með grænmeti (þá er vitanlega sykri og brandí sleppt).

2 msk brandí
600 g kirsuber
90 g hveiti
200 ml mjólk
smá salt
3 egg
1 tsk vanillusykur
100 g sykur
flórsykur til að sigta yfir köku

Skolið berin, takið stilka af og fjarlægið steina (ég geri það nú ekki alltaf, bara þegar er með gesti). Smyrjið lágt kringlótt bökuform (ca. 1 lítra) og sigtið smá sykur yfir. Þeytið saman sykur og egg í skál og blandið svo vanillusykrinum saman við og sigtið saman hveitið og hrærið saman í mjúka blöndu með trésleif. Bætið mjólk út í í smáskömmtum og því næst brandí. Dreyfið kirsuberjunum jafnt í bökuformið og hellið deigblöndunni yfir. Bakið við 180° í 40-45 mín. eða þar til clafoutis-bakan er orðin mjúk og fallega létt gyllt. Sigtið flórsykur yfir að vild. Berið kökuna fram volga.


Varðandi rósirnar þá borða ég þær líka. Bý svo vel að þekkja nokkra sem er með eðal ilmandi bleikar damaskrósir í garðinum sem eru algerlega náttúrulega og ekki meðhöndlaðar með neinum eiturefnum, því það er náttúrlega algert lykilatriði sé maður að nota blóm í matargerð að þau séu algerlega náttúruleg.
Framleiðslan so far eru sykurkristölluð rósablöð sem sniðugt er að skreyta með, kökur, eftirrétti og drykki, rósavatn, rósasíróp, rósasulta og nú er ég að láta trekkja rósavodka. 1 flaska af Stolichnayja, 1 bolli af sykri og tveit bolar af náttúrulegum, ilmmiklum rósablöðum af vel útsprunginni rós.


Rósir & sykur í mortéli - þvílíkur ilmur

Rósablöð skoluð varlega og þerruð vel, marin í mortéli saman við sykur og látin bíða í 2-3 tíma. Síðan er þeim blandað saman við vodkað og blandan látin bíða í lokuðu gleríláti og trekkja í 2 daga. Síðan er vökvinn síaður með tauklút og hellt aftur á flösku. Einstaklega góð blanda. Frábært t.d. í vodka-martini kokteil: 2/10 vodka, 8/10 martini og svo kirsuber í stað ólífu út í glas eða sykurkristallað rósablað til skrauts.


Varð að sjá rósirnar taka sig út í tæru vodkanu áður en skellti þeim í mortélið

Sykurkristölluð rósablöð býr maður þannig til: Strjúkið af rósablöðum með mjúkum klút (betra en að skola, það fer náttúrlega eftir aðstæðum og öskufalli), penslið aðra hlið blaðanna með hrærðri eggjahvítu og sigtið sykur yfir . Látið þorna og kristallast úti á palli í sólinni. Endurtakið sama ferli á hinni hlið. Ef ekki á að nota blöðin strak má geyma þau í einhverja daga eða vikur á lokuðu gleríláti. Prófið út á snjóhvíta pavlovumarensköku ásamt ástríðuávaxtafræjum eða granateplafræjum, eða bara með rósablöðunum. Beautiful!


Eins má skella marensinum ofan á rósina!

Var í boði um daginn þar sem við hvern disk var rós og svo áður en aðaleftirréttirnir komu, var litlum marensdúllum tyllt ofan á rósirnar og Moscatovíni hellt í glös og hitað upp með þessum dásemdum fyrir eftirréttarátökin: súkkulaðikaka með hindberjum og panna cotta með karamellusósu og svo áframhaldandi marensdúllur eins og hver gat í sig látið. Súkkulaðikakakan virtist óendanleg. Þetta er bara byrjunin á henni... en hún kláraðist.